Thép giá rẻ từ Trung Quốc, chi phí nguyên liệu tăng cao, sự chững lại của thị trường bất động sản, cùng lượng hàng tồn kho lớn và xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng đã khiến các doanh nghiệp thép tại Việt Nam gặp nhiều khó khăn trong năm 2024.
Cạnh tranh nội địa ngày càng khốc liệt
Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), Việt Nam hiện đứng đầu khu vực ASEAN và xếp thứ 12 thế giới về sản xuất thép. Năm 2024, sản lượng thép thành phẩm dự kiến đạt 30 triệu tấn, tăng 7% so với năm 2023. Tiêu thụ thép nội địa cũng có thể tăng 6,4%, đạt 21,6 triệu tấn. Tuy nhiên, các chuyên gia cảnh báo sự phục hồi này còn thiếu bền vững do thị trường bất động sản giảm tốc, nguyên liệu đầu vào đắt đỏ và lượng tồn kho ước tính lên tới 8,4 triệu tấn.
Sau đợt tăng giá đầu năm 2024, với mức tăng 200.000 – 400.000 đồng/tấn, giá thép trong nước đã giảm và duy trì quanh mức 13,4 – 13,6 triệu đồng/tấn cho sản phẩm thép vằn CB300. Một trong những nguyên nhân chính là áp lực cạnh tranh từ thép giá rẻ của Trung Quốc, nước này liên tục điều chỉnh giảm giá thép xuất khẩu, gây sức ép lớn lên thị trường nội địa Việt Nam.
Nhập khẩu thép tăng mạnh
Số liệu từ Tổng cục Hải quan cho thấy, trong 10 tháng đầu năm 2024, Việt Nam đã nhập khẩu 14,71 triệu tấn sắt thép, trị giá 10,48 tỷ USD, tăng 38,2% về lượng và 23,2% về giá trị so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng tháng 10, lượng nhập khẩu đạt mức kỷ lục 2,41 triệu tấn, trị giá 1,51 tỷ USD, tăng 55,9% về lượng và 41,7% về giá trị so với tháng trước đó.
Đáng chú ý, thép nhập khẩu từ Trung Quốc chiếm tỷ trọng lớn, đạt 10,16 triệu tấn, tăng 58,9% so với năm ngoái và trị giá 6,37 tỷ USD, tăng 43,2%. Con số này đã vượt xa lượng thép nhập khẩu từ Trung Quốc trong cả năm 2023 (8,2 triệu tấn, trị giá 5,6 tỷ USD).
Các sản phẩm thép nhập khẩu chủ yếu gồm thép cuộn, thép tấm, thép mạ kẽm, thép thanh và dây thép. Ngoài Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc cũng là những thị trường cung ứng thép lớn, với lần lượt 1,7 triệu tấn và 1,05 triệu tấn trong 10 tháng đầu năm 2024.
Nhập siêu thép tiếp tục gia tăng
Trong khi nhập khẩu sắt thép đạt 10,48 tỷ USD, xuất khẩu thép của Việt Nam chỉ đạt 7,96 tỷ USD, dẫn đến nhập siêu khoảng 3,1 tỷ USD.
Triển vọng ngành thép và những khó khăn còn hiện hữu
Mặc dù sản xuất thép thành phẩm năm 2024 được kỳ vọng tăng trưởng, nhưng áp lực cạnh tranh về giá và thị phần tại thị trường nội địa ngày càng lớn do thép giá rẻ từ Trung Quốc tiếp tục tràn vào. Điều này khiến các doanh nghiệp trong nước phải đối mặt với cuộc chiến gay gắt về giá, trong khi nhu cầu tiêu thụ vẫn chưa ổn định.
Thách thức lớn nhất vẫn là sự dư thừa nguồn cung thép giá rẻ trên toàn cầu, cùng các biến động về kinh tế và thương mại khu vực, tạo ra áp lực đè nặng lên các doanh nghiệp thép Việt Nam trong thời gian tới.